Bình Định có thể đi lên như thế nào (tiếp theo)

Phạm Hữu Loan

(Phạm Hữu Loan là kỹ sư của trung tâm nghiên cứu hàng không NASA, Hoa Kỳ.)

Lãnh đạo tỉnh

Tôi không biết tường tận lãnh đạo tỉnh làm những gì và không làm những gì (ngoài những vấn đề mang tính cố hữu của những lãnh đạo ở Việt Nam mà ai cũng biết ). Nhưng nếu để tỉnh nhà yếu kém, không biết tận dụng nhân tài, thì lãnh đạo là người phải chịu trách nhiệm đầu tiên. Đã là lãnh đạo thì anh không thể chỉ biết an phận thủ thường cho cái gia đình nhỏ bé của anh nữa. Gia đình của anh bây giờ đã là một tỉnh rộng lớn. Nếu tỉnh không phát triển được như kỳ vọng thì lãnh đạo có lỗi rất lớn với nhân dân. Và những vị lãnh đạo này hoàn toàn có thể bị luận tội “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” (giống như trường hợp ông Bùi Quốc Huy trong vụ án Năm Cam).

Bài viết này không có ý định vạch lá tìm sâu mà chỉ mong các lãnh đạo ý thức được trách nhiệm cao cả của mình. Khi đã trở thành lãnh đạo của một tỉnh, một người bắt buộc phải chọn: thành anh hùng hoặc thành tội nhân.

Ngoài ra, tôi còn đưa ra 2 đề xuất có thể thực hiện được như sau:

1. Bản thân lãnh đạo tỉnh và các cơ quan nhà nước phải quan tâm đến vấn đề tuyển dụng và bồi dưỡng nhân sự trong chính cơ quan của mình. Thậm chí, cần tăng lương cán bộ và tranh giành nhân tài với các doanh nghiệp tư nhân. Trợ lý có giỏi thì việc phân tích và ra chính sách mới đúng đắn. (Ngoài ra, việc tăng lương cán bộ cũng phần nào giúp giảm thiểu tình trạng tham nhũng).
2. Lập ban cố vấn gồm những người Bình Định đã/đang thành đạt ở trong và ngoài tỉnh, gồm đa thành phần (doanh nhân, giáo sư, bác sĩ,...). Hội đồng nhân dân tỉnh và ban cố vấn cần họp với nhau hàng tháng.

Các doanh nghiệp

Thứ nhất, để thu hút được nhân tài, các doanh nghiệp cần đầu tư hơn nữa bộ phận nhân sự tại công ty mình. Các công ty ở Bình Định thường quan tâm quá nhiều đến doanh thu mà quên rằng đầu tư cho các hoạt động tuyển dụng, đào tạo nhân sự cũng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến doanh thu của công ty sau này. Không phải ngẫu nhiên mà ở các công ty lớn, bộ phận nhân sự luôn là một trong những bộ phận quan trọng bậc nhất.

Thứ hai, các doanh nghiệp nên có chính sách đãi ngộ phù hợp và tạo điều kiện để những người ở xa về có thể lập nghiệp và giáo dục con cái một cách dễ dàng. Các chủ doanh nghiệp thường lo sợ tình trạng đầu tư nhiều nhưng cuối cùng khi đủ lông đủ cánh, nhân viên lại nhảy sang nơi khác. Đây không phải là một vấn đề của riêng Bình Định mà là của toàn Việt Nam nên tôi xin link đến buổi thảo luận về giữ nhân tài tại hội nghị thường niên của VNR500 gần đây.

Người Bình Định tứ xứ

Sinh sống hay mưu sinh ở đâu là quyền của mỗi người và ai cũng nên tôn trọng quyền đó. Do đó, người viết bài này không định kêu gọi nhân tài về quê lập nghiệp mà chỉ phân tích một số ngộ nhận phổ biến.

1. Người giỏi về Bình Định không có đất dụng võ

Cựu phó thủ tướng Vũ Khoan tại hội thảo kinh doanh Vietabroader 2010 gần đây có khuyên du học sinh nên về nước khai phá “đất hoang” Việt Nam. Về cơ bản, ông nói rằng nếu bạn là một người xuất chúng như Bill Gates, Steve Jobs, Larry Page & Sergey Brin, Leonardo Dicaprio, ... thì Việt Nam rõ ràng quá nhỏ bé so với tầm vóc của bạn. Nhưng nếu bạn cũng như Johnny Trí Nguyễn (diễn viên) hay Henry Bảo Hoàng (doanh nhân) thì Mỹ hay một nước nào đó có thể sẽ quá chật chội, không có nhiều cơ hội để bạn tỏa sáng. Có nhiều Việt kiều chỉ làm đủ sống và nuôi gia đình khi ở nước ngoài nhưng về Việt Nam rất thành công. Đó là vì họ có nhiều giá trị (added value) hơn đối với Việt Nam.

So với Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng, Bình Dương, Cần Thơ, Nha Trang,... thì Bình Định cũng giống như một mảnh đất hoang và mọi lập luận trên đều có thể áp dụng được ở đây. Ngoài ra, dân đầu tư thường có câu “high risk, high return” (tạm dịch là rủi ro càng cao, phần thưởng càng lớn). Bình Định là một ví dụ điển hình cho khái niệm “high risk, high return” này. Do đó, đối với nhiều người, Bình Định hoàn toàn có thể là một miền đất hứa. Người viết bài này xin đưa ra môt vài ví dụ:

1. Trung tâm dạy giải pháp CNTT hoặc Ngoại Ngữ
   • Hiện giờ có rất nhiều nhân viên tại các doanh nghiệp xuất khẩu cần trau dồi về Anh Văn để có thể nói chuyện lưu loát với khách nước ngoài.
   • Nhiều doanh nghiệp ở Bình Định cũng cần được đào tạo về giải pháp CNTT trong kinh doanh như Excel, Google Apps, ERP, Network Security, Cloud Computing,.. mà không biết phải tìm nơi đâu.
2. Một công ty thiết kế website chuyên nghiệp: Bạn thử nhìn xem Bình Định có được bao nhiêu công ty hay tổ chức có được một website đàng hoàng và an toàn về bảo mật? Một vài websites tạm chấp nhận được (đếm trên đầu ngón tay) cũng chẳng phải được thiết kế ở bởi một công ty Bình Định.
3. Một công ty làm bao bì chuyên nghiệp: Bình  Định có tương đối nhiều các công ty gia công xuất khẩu nhưng theo kinh nghiệm của người viết thì đa số các doanh nghiệp phải mua bao bì từ Sài Gòn vì ở Quy Nhơn không có nơi nào làm bao bì đạt chất lượng. Tương tự, dầu màu cho các sản phẩm đồ gỗ xuất khẩu cũng phải mua từ Sài Gòn.

Đấy chỉ là một số ví dụ cơ bản cho thấy rằng có nhiều hoạt động kinh doanh ở Sài Gòn hay Đà Nẵng thì quá nhiều trong khi ở Quy Nhơn lại quá thiếu. Kinh Tế Học không nói rằng nơi nào có cầu hoặc cung nhiều thì nơi đấy dễ làm giàu. Lý thuyết Kinh Tế chỉ nói rằng nơi nào mà cầu cao nhưng cung lại thấp thì nơi đấy mới là mảnh đất màu mỡ để làm giàu.

Đối với những người muốn xin việc thì sao? Tương tự, đây cũng là một trường hợp cầu cao mà cung thấp. Nhiều doanh nghiệp và tổ chức tại Bình Định rất cần tuyển người giỏi trong khi cung ở quê nhà lại quá thấp. Do đó, dễ dàng thấy được rằng một người giỏi (nhưng không quá xuất sắc), nếu làm việc ở Bình Định thì cơ hội thăng tiến và phát triển nghề nghiệp nhiều khi lại dễ dàng hơn.

2. Về Bình Định không có điều kiện giáo dục, nâng cao trình độ cho bản thân

Cách đây 10 năm trước thì đây quả đúng là một vấn đề bức xúc nhưng bây giờ khi Internet tại Việt Nam đã phát triển như vũ bảo (cảm ơn ông Mai Liêm Trực) thì vấn đề tự nâng cao trình độ có thể được giải quyết dễ dàng qua Internet. Thậm chí, đối với cả những người đang làm việc tại Sài Gòn, nếu thực sự muốn học để nâng cao trình độ thì nên học từ các nguồn tốt trên Internet thay vì học từ các chuyên gia, doanh nhân, hay tiến sĩ... dỏm ở Việt Nam.

3. Giáo dục cho con cái sẽ không được tốt

Nếu con bạn điều kiện học ở các trường tốt nhất Việt Nam thì gia đình bạn có lẽ không nên về quê làm gì (giống trường hợp anh Phạm Hữu Loan, co-blogger bài này, hiện đang ở Mỹ). Tuy nhiên, nếu con bạn không có điều kiện học ở trường top trong thành phố thì môi trường giáo dục ở những thành phố nhỏ như Quy Nhơn có thể còn tốt hơn nhiều.

Thêm nữa, trong điều kiện bùng nổ Internet hiện nay thì việc học trường nào không còn là vấn đề quan trọng nữa (theo lời Bill Gates, chủ tịch Microsoft).